3 - محتواى سوره از آنجا كه اين سوره به هنگام اوج گرفتن در جزيره عرب و پس از در هم شكسته شدن آخرين مقاومت مشركان نازل گرديده ، محتواى آن داراى اهميت ويژه و فرازهاى حساسى است . قسمت مهمى از آن پيرامون باقيمانده مشركان و بت پرستان و قطع رابطه با آنها ، و الغاء پيمانهايى است كه با مسلمانان داشتند ( بخاطر نقض مكرر اين پيمانها از طرف آنان ) تا بقاياى بت پرستى براى هميشه از محيط اسلام بر چيده شود . و از آنجا كه با گسترش اسلام و در هم شكسته شدن صفوف دشمنان عده اى تغيير چهره داده ، خود را در صفوف مسلمانان جاى دادند ، تا در فرصت مناسب به اسلام ضربه كارى زنند ، قسمت مهم ديگرى از اين سوره از منافقان و سرنوشت آنان سخن مىگويد ، و به مسلمانان شديدا هشدار مىدهد و نشانه‌هاى منافقان را بر مىشمرد . بخش ديگرى از اين سوره پيرامون اهميت جهاد در راه خدا است ، زيرا در اين موقع حساس غفلت از اين موضوع حياتى باعث ضعف و عقبنشينى و يا شكست مسلمانان مىشد . بخش مهم ديگرى از اين سوره به عنوان تكميل بحثهاى گذشته از انحراف اهل كتاب ( يهود و نصارى ) از حقيقت توحيد ، و انحراف دانشمندانشان از وظيفه رهبرى و روشنگرى سخن مىگويد . و نيز در آيات ديگرى به تناسب بحثهاى مربوط به جهاد ، مسلمانان را به اتحاد و فشردگى صفوف دعوت مىكند و متخلفين يعنى افراد سست و تنبلى كه به بهانه‌هاى مختلف شانه از زير بار وظيفه جهاد تهى مىكردند شديدا سرزنش و ملامت و به عكس از مهاجرين نخستين و ساير مؤمنان راستين مدح و ستايش